หมวดที่ ๑ พระพุทธสรีระ

อนุพยัญชนะ ๘๐ ประการ

นอกเหนือจากมหาบุรุษลักษณะ ๓๒ ประการแล้ว ยังมีลักษณะข้อปลีกย่อยของพระมหาบุรุษ นิยมเรียกกันว่า “อสีตยานุพยัญชนะ” หรือ “อนุพยัญชนะ” อีก ๘๐ ประการด้วยกัน คือ

  1. มีนิ้วพระหัตถ์และนิ้วพระบาทอันเหลืองงาม
  2. นิ้วพระหัตถ์และนิ้วพระบาทเรียวออกไปโดยลำดับแต่ต้นจนปลาย
  3. นิ้วพระหัตถ์แลนิ้วพระบาทกลมดุจนายช่างกลึงเป็นอันดี
  4. พระนขาทั้ง ๒๐ มีสีอันแดง (พระนขา = เล็บ)
  5. พระนขาทั้ง ๒๐ นั้น งอนงามช้อนขึ้นเบื้องบนมิได้ค้อมลงเบื้องต่ำ ดุจเล็บ แห่งสามัญชนทั้งปวง
  6. พระนขานั้นมีพรรณอันเกลี้ยงกลมสนิทมิได้เป็นริ้วรอย
  7. ข้อพระหัตถ์และข้อพระบาทซ่อนอยู่ในพระมังสะมิได้สูงขึ้นปรากฏออกมาภายนอก
  8. พระบาททั้งสองเสมอกันมิได้ย่อมใหญ่กว่ากันมาตรว่าเท่าเมล็ดงา
  9. พระดำเนินงามดุจอาการเดินแหงกุญชรชาติ
  10. พระดำเนินงามดุจสีหราช
  11. พระดำเนินงามดุจดำเนินแห่งหงส์
  12. พระดำเนินงามดุจอสุภราชดำเนิน
  13. ขณะเมื่อยืนจะย่างดำเนินนั้น ยกพระบาทเบื้องขวาย่างไปก่อน พระกายเยื้องไปข้าง เบื้องขวาก่อน
  14. พระชานุมณฑลเกลี้ยงกลมงามบริบูรณ์ บ่มิได้เห็นอัฏฐิสะบ้าปรากฏออกมา ภายนอก
  15. มีบุรุษพยัญชนะบริบูรณ์ คือมิได้กิริยามารยาทคล้ายสตรี
  16. พระนาภีมิได้บกพร่อง กลมงามมิได้วิกลในที่ใดที่หนึ่ง (พระนาภี = สะดือ)
  17. พระอุทรมีสัณฐานอันลึก (พระอุทร = ท้อง)
  18. ภายในพระอุทรมีรอยเวียนเป็นทักขิณาวัฏ
  19. ลำพระเพลาทั้งสองงามดุจลำสุวรรณกัททลี (พระเพลา = ตัก, ขา สุวรรณกัททลี = ลำต้นกล้วยสีทอง)
  20. งวงแห่งเอราวัณเทพหัตถี (เอราวัณเทพหัตถี = ช้าง ๓๓ เศียร เป็นพาหนะของพระอินทร์)
  21. พระอังคาพยพใหญ่น้อยทั้งปวงจำแนกเป็นอันดี คืองามพร้อมทุกสิ่งหาที่ตำหนิบ่มิได้ (พระอังคาพยพ = องคาพยพ = ส่วนน้อยใหญ่แห่งร่างกาย,อวัยวะน้อยใหญ่)
  22. พระมังสะที่ควรจะหนาก็หนา ที่ควรบางก็บางตามที่ทั่วทั้งพระสรีรกาย
  23. พระมังสะมิได้หดหู่ในที่ใดที่หนี่ง
  24. พระสรีกายทั้งปวงปราศจากต่อมและไฝปาน มูลแมลงวันมิได้มีในที่ใดที่หนึ่ง
  25. พระกายงามบริสุทธิ์พร้อมสมกันโดยตามลำดับทั้งเบื้องบนแลเบื้องล่าง
  26. พระกายงามบริสุทธิ์สิ้นปราศจากมลทินทั้งปวง
  27. ทรงพระกำลังมาก เสมอด้วยกำลังแห่งกุญชรชาติประมาณถึงพันโกฏิช้าง ถ้าจะประมาณด้วยกำลังบุรุษก็ได้ถึงแสนโกฏิบุรุษ (โกฏิ = สิบล้าน)
  28. มีพระนาสิกอันสูง (พระนาสิก = จมูก)
  29. สัณฐานพระนาสิกงามแฉล้ม
  30. มีพระโอษฐเบื้องบนเบื้องต่ำมิได้เข้าออกกว่ากัน เสมอเป็นอันดี มีพรรณแดงงามดุจสีผลตำลึงสุก (พระโอษฐ = ปาก, ริมฝีปาก)
  31. พระทนต์บริสุทธิ์ปราศจากมูลมลทิน
  32. พระทนต์ขาวดุจดังสีสังข์
  33. พระทนต์เกลี้ยงสนิทมิได้เป็นริ้วรอย
  34. พระอินทรีย์ทั้ง ๕ มีจักขุอินทรีย์ เป็นอาทิงามบริสุทธิ์ทั้งสิ้น(พระอินทรีย์ = ร่างกายและจิตใจ)
  35. พระเขี้ยวทั้ง 4 กลมบริบูรณ์
  36. ดวงพระพักตร์มีสัณฐานขาวสวย
  37. พระปรางค์ทั้งสองดูเปล่งงามเสมอกัน (พระปรางค์ = แก้ม)
  38. ลายพระหัตถ์มีรอยอันตรง บ่มิได้ค้อมคด
  39. ลายพระหัตถ์มีรอยอันแดงรุ่งเรือง
  40. รัศมีพระกายโอภาสเป็นปริมณฑลโดยรอบ
  41. กระพุ้งพระปรางค์ทั้งสองเคร่งครัดบริบูรณ์
  42. กระบอกพระเนตรกว้างแลยาวงามพอสมกัน
  43. ดวงเนตรกอปรด้วยประสาททั้ง ๕ มีขาวเป็นอาทิผ่องใสบริสุทธิ์ทั้งสิ้น
  44. ปลายเส้นพระโลมาทั้งหลายมิได้วอมิได้คด
  45. พระชิวหามีสัณฐานอันงาม
  46. พระชิวหาอ่อนบ่มิได้กระด้าง มีพรรณอันแดงเข้ม
  47. พระกรรณทั้งสองมีสันฐานอันยาวดุจกลีบปทุมชาติ (พระกรรณ = หู)
  48. ช่องพระกรรณมีสัณฐานอันกลมงาม
  49. ระเบียบพระเส้นทั้งปวงนั้นสละสลวยบ่มิได้หดหู่ในที่อันใดอันหนึ่ง
  50. แถวพระเส้นทั้งหลายซ่อนอยู่ในพระมังสะทั้งสิ้น บ่อมิได้เป็นคลื่นฟูขึ้นเหมือน สามัญชนทั้งปวง
  51. พระเศียรมีสัณฐานอันงาม
  52. ปริมณฑลพระนลาฏโดยกว้างยาวพอสมกัน
  53. พระนลาฏมีสันฐานอันงาม
  54. พระโขนงมีสันฐานอันงามดุจกันธนูอันก่งไว้
  55. พระโลมาที่พระโขนงมีเส้นอันละเอียด
  56. เส้นพระโลมาที่พระโขนงงอกขึ้นแล้วราบไปโดยลำดับ
  57. พระโขนงนั้นใหญ่
  58. พระโขนงนั้นยาวสุดหางพระเนตร
  59. ผิวพระมังสะละเอียดทั่วทั้งพระวรกาย
  60. พระสรีรกายรุ่งเรืองไปด้วยสิริ
  61. กลิ่นพระเกสาหอมฟุ้งขจรตลบ
  62. พระโลมามีเส้นเสมอกันทั้งสิ้น
  63. พระโลมามีเส้นละเอียดทั่วทั้งพระกาย
  64. ลมอัสสะปัสสาสะลมหายพระทัยเข้าออกก็เดินละเอียด
  65. พระโอษฐมีสันฐานอันงามดุจแย้ม
  66. กลิ่นพระโอษฐหอมดุจกลิ่นอุบล (อุบล = ดอกบัว, บัว)
  67. พระเกสาดำเป็นแสง (พระเกสา = ผม)
  68. กลิ่นพระเกสาหอมฟุ้งขจรตลบ
  69. พระเกสาหอมดุจกลิ่นโกมลบุบผชาติ
  70. พระเกสามีสันฐานเส้นกลมสลวยทุกเส้น
  71. พระเกสาดำสนิททุกเส้น
  72. พระเกสากอปรด้วยเส้นอันละเอียด
  73. เส้นพระเกสามิได้ยุ่งเหยิง
  74. เส้นพระเกสาเวียนเป็นทักขิณาวัฏทุกๆ เส้น
  75. วิจิตรไปด้วยระเบียบพระเกตุมาลา กล่าวคือถ่องแถวแหงพระรัศมีอันโชตนาการขึ้น ณ เบื้องบนพระอุตมังคสิโรตม์ (พระเกตุมาลา = รัศมีซึ่งเปล่งอยู่เหนือพระเศียรของพระพุทธเจ้า)

ที่มา: หนังสือ ความรู้เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า โดย ภัทรวรรณ วันทนชัยสุข

แสดงความคิดเห็น
เว็บไซต์พุทธะ
คำว่า “พุทธะ” นอกจากจะหมายถึง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ยังหมายถึง การเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน โดยการปฏิบัติธรรมตามหลักธรรมแห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกด้วย

แสดงความเห็น