ทุกะ - หมวด ๒

[๗] ฌาน ๒

[๗] ฌาน ๒ (การเพ่ง, การเพ่งพินิจด้วยจิตที่เป็นสมาธิแน่วแน่ — Jhāna: meditation; scrutiny; examination)

  1. อารัมมณูปนิชฌาน (การเพ่งอารมณ์ ได้แก่สมาบัติ ๘ คือ รูปฌาน ๔ และอรูปฌาน ๔ — Ārammaṇūpanijjhāna: object-scrutinizing Jhāna)
  2. ลักขณูปนิชฌาน (การเพ่งลักษณะ ได้แก่ วิปัสสนา มรรค และ ผล — Lakkhaṇūpanijjhāna: characteristic-examining Jhāna)

วิปัสสนา ชื่อว่าลักขณูปนิชฌาน เพราะพินิจสังขารโดยไตรลักษณ์

มรรค ชื่อว่าลักขณูปนิชฌาน เพราะยังกิจแห่งวิปัสสนานั้นให้สำเร็จ

ผล ชื่อว่าลักขณูปนิชฌาน เพราะเพ่งนิพพานอันมีลักษณะเป็นสุญญตะ อนิมิตตะ และอัปปณิหิตะ อย่างหนึ่ง และเพราะเห็นลักษณะอันเป็นสัจจภาวะของนิพพาน อย่างหนึ่ง

ฌานที่แบ่งเป็น ๒ อย่างนี้ มีมาในคัมภีร์ชั้นอรรถกถา.

ดู [๘], [๙], [๑๐] ฌาน ต่างๆ และ [๔๗] สมาธิ ๓.

AA.II.41; PsA.281; DhsA.167.

องฺ.อ.๑/๕๓๖; ปฏิสํ.อ.๒๒๑; สงฺคณี.อ.๗๓.

แสดงความคิดเห็น
เว็บไซต์พุทธะ
คำว่า “พุทธะ” นอกจากจะหมายถึง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ยังหมายถึง การเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน โดยการปฏิบัติธรรมตามหลักธรรมแห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกด้วย

แสดงความเห็น